چگونه ارگونومی سازمانی از هزینه جانبی به مزیت رقابتی تبدیل شد؟ نگاهی به دیدگاه‌های گاوریل سالوندی

ارگونومی سازمانی دیگر تنها به‌عنوان راهکاری برای کاهش ناراحتی کارکنان یا بهبود شرایط فیزیکی محیط کار شناخته نمی‌شود؛ بلکه امروزه به‌عنوان یک عامل مؤثر در افزایش بهره‌وری سازمانی، کاهش هزینه‌های پنهان و ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان‌ها مورد توجه قرار گرفته است. پروفسور گاوریل سالوندی (Gavriel Salvendy)، از برجسته‌ترین چهره‌های حوزه عوامل انسانی و ارگونومی، نقش مهمی در تغییر این نگاه داشت و تلاش کرد ارگونومی را از یک فعالیت هزینه‌بر به یک سرمایه‌گذاری استراتژیک برای بهبود عملکرد سازمان‌ها معرفی کند. در این مقاله با مسیر علمی، دیدگاه‌ها و تأثیرات ماندگار سالوندی بر توسعه مفهوم اقتصاد ارگونومی و جایگاه آن در سازمان‌های مدرن آشنا می‌شویم.

گاوریل سالوندی کیست؟ مسیر علمی مردی که ارگونومی را به زبان اقتصاد ترجمه کرد.

نام گاوریل سالوندی (Gavriel Salvendy) برای هر کسی که در حوزه ارگونومی و عوامل انسانی (Human Factors) فعالیت کرده باشد، نامی آشناست. او را نمی‌توان تنها یک پژوهشگر یا استاد دانشگاه دانست؛ بلکه سالوندی از آن دست شخصیت‌هایی است که با کارنامه‌ی علمی و مدیریتی خود توانستند ارگونومی را از سطح یک علم کاربردی محدود، به جایگاهی جهانی و بین‌رشته‌ای برسانند.

مسیر علمی گاوریل سالوندی؛ از مهندسی صنایع تا رهبری حوزه عوامل انسانی

گاوریل سالوندی در سال ۱۹۳۸ در مجارستان متولد شد. دوران کودکی و نوجوانی او در اروپای پس از جنگ گذشت، اما مسیر علمی‌اش او را به ایالات متحده کشاند. سالوندی تحصیلات عالی خود را در رشته مهندسی صنایع و سپس ارگونومی و عوامل انسانی ادامه داد و به سرعت به یکی از چهره‌های برجسته در این حوزه بدل شد.

بخش مهمی از فعالیت‌های دانشگاهی او در دانشگاه پردو (Purdue University) در آمریکا رقم خورد؛ جایی که دهه‌ها به تربیت دانشجویان و پژوهشگران پرداخت. بعدها نیز به دانشگاه تسینگهوا (Tsinghua University) در چین پیوست و به‌عنوان استاد ممتاز و رئیس دپارتمان Industrial Engineering and Human Factors فعالیت کرد. حضور او در دو قاره‌ی مختلف (آمریکا و آسیا) به معنای واقعی، ارگونومی را از شرق تا غرب پیوند زد.

آثار علمی و کتاب‌های شاخص: میراث علمی ماندگار سالوندی در ارگونومی

بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر سالوندی، ویرایش کتاب Handbook of Human Factors and Ergonomics است؛ اثری مرجع که در چندین ویرایش و بیش از ۱۷۰۰ صفحه منتشر شده و در بسیاری از پژوهش‌ها و برنامه‌های آموزشی مورد استفاده قرار گرفته است.

علاوه بر این کتاب، او بیش از ۵۰۰ مقاله علمی و چندین کتاب دیگر در حوزه‌های مهندسی صنایع، طراحی سیستم‌ها و مدیریت کیفیت منتشر کرده است. آثار او هم در دنیای آکادمیک و هم در صنایع مورد استناد قرار می‌گیرند.

دیدگاه گاوریل سالوندی؛ چرا ارگونومی یک سرمایه‌گذاری اقتصادی است؟

آنچه سالوندی را از دیگران متمایز می‌کند، نه فقط حجم آثارش، بلکه جهتی است که به تفکر ارگونومیک داده است. سالوندی از جمله پژوهشگرانی بود که با تأکید بر ارتباط میان طراحی سیستم‌های کاری، عملکرد انسان و عملکرد سازمان، به تقویت نگاه اقتصادی به ارگونومی کمک کرد.

در نگاه سالوندی، ارگونومی مفهومی فراتر از راحتی کارکنان دارد و می‌تواند بر بهره‌وری، کاهش خطا و عملکرد سیستم اثرگذار باشد. این تغییر نگاه، کمک کرد ارگونومی از یک «هزینه جانبی» در سازمان‌ها، به یک مزیت رقابتی استراتژیک تبدیل شود.

سالوندی همچنین تأکید داشت که ارگونومی ذاتاً یک علم بین‌رشته‌ای است: ترکیبی از مهندسی، پزشکی، روان‌شناسی، اقتصاد و مدیریت. همین نگرش باعث شد شاگردان و پیروان او در حوزه‌های متنوعی از طراحی خودرو تا سیستم‌های خدمات مالی، از آموزش تا فناوری اطلاعات، دست به پژوهش و نوآوری بزنند.

افتخارات و دستاوردهای گاوریل سالوندی در توسعه علم ارگونومی

پروفسور سالوندی در طول زندگی علمی خود افتخارات بسیاری کسب کرده است. او به عضویت National Academy of Engineering آمریکا انتخاب شد که یکی از بالاترین افتخارات علمی در حوزه مهندسی محسوب می‌شود. همچنین در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان یکی از صد نفر برتر متخصصان علوم مهندسی صنایع در جهان معرفی شد.علاوه بر این، بسیاری از دانشگاه‌ها و انجمن‌های حرفه‌ای در اروپا، آمریکا و آسیا از او به‌عنوان مرجع علمی و شخصیتی تأثیرگذار تقدیر کرده‌اند.

میراث گاوریل سالوندی؛ تبدیل ارگونومی از هزینه به سرمایه گذاری سازمانی

اگر بخواهیم کارنامه‌ی سالوندی را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت: او کسی است که ارگونومی را از محدوده‌ی فنی و آزمایشگاهی بیرون کشید و به زبان اقتصاد و رقابت‌پذیری جهانی ترجمه کرد. امروز وقتی مدیران صنایع و سازمان‌ها از «بازگشت سرمایه در مداخلات ارگونومیک» سخن می‌گویند، این تغییر زاویه‌ی نگاه، مرهون اندیشه‌های کسانی چون گاوریل سالوندی است.

چرا مدیران سازمان‌ها باید درباره اقتصاد ارگونومی بدانند؟

دیدگاه گاوریل سالوندی به مدیران یادآوری می‌کند که ارگونومی تنها یک اقدام رفاهی یا هزینه اضافی نیست؛ بلکه یک سرمایه‌گذاری برای بهبود عملکرد سازمان است. طراحی مناسب سیستم کار، کاهش هزینه‌های پنهان، افزایش بهره‌وری کارکنان، کاهش خطا و ارتقای کیفیت عملکرد، از مهم‌ترین دستاوردهای ارگونومی سازمانی هستند. از این منظر، ارگونومی می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مدیریتی برای ایجاد مزیت رقابتی و توسعه پایدار سازمان مورد توجه قرار گیرد

جمع‌بندی؛ ارگونومی چگونه به یک مزیت استراتژیک برای سازمان‌ها تبدیل شد؟

پروفسور گاوریل سالوندی نمونه‌ی بارزی است از این‌که چگونه یک پژوهشگر می‌تواند با ترکیب بینش علمی و نگاه اقتصادی، بر یک حوزه اثر جهانی بگذارد. میراث او نه تنها در کتاب‌ها و مقالات، بلکه در هزاران دانشجو، پژوهشگر و سازمانی است که یاد گرفته‌اند: ارگونومی تنها علمی برای راحتی نیست؛ بلکه ابزاری برای ساختن اقتصادی سالم‌تر، سازمانی رقابتی‌تر و دنیایی انسانی‌تر است.

دریافت مشاوره از مرکز خدمات ارگونومی ایران

ارگونومی زمانی به مزیت رقابتی تبدیل می‌شود که از توصیه‌های پراکنده فراتر رفته و به‌صورت یک برنامه سازمانی اجرا شود. مرکز خدمات ارگونومی ایران با همکاری پژوهشگران برجسته دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد و تهران خدماتی مانند ارزیابی ریسک ارگونومی، بررسی ایستگاه‌های کاری، پایش سلامت اسکلتی‌ـ‌عضلانی کارکنان، آموزش ارگونومی و راهکارهای اصلاحی را ارائه می دهد و به سازمان‌ها کمک می‌کند ریسک‌های محیط کار را شناسایی کرده و برای افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های پنهان و بهبود شرایط کاری تصمیم‌های هدفمندتری بگیرند. برای دریافت مشاوره میتوانید با ما در تماس باشید.

منابع:

Karwowski, W., & Salvendy, G. (Eds.). (1998). Ergonomics in Manufacturing: Raising Productivity Through Workplace Improvement. Society of Manufacturing Engineers.

Hendrick, H. W. (1988). The economic justification for ergonomics. International Journal of Industrial Ergonomics, 2(2), 157–۱۶۳.